9 września obchodzony jest Światowy Dzień FAS (Zespół Fetalnego Alkoholowego), który ma na celu zwiększenie świadomości o skutkach picia alkoholu w czasie ciąży. Jest to ważny moment na przypomnienie, że każda ilość alkoholu może zaszkodzić developing child, a konsekwencje tej ekspozycji są trwałe.
Alkohol w ciąży stanowi jedną z najgroźniejszych substancji dla rozwijającego się płodu. Nawet niewielkie ilości mogą prowadzić do nieodwracalnych uszkodzeń.
Alkohol przechodzi przez łożysko.
Nie ma znaczenia, czy ciężarna wypije lampkę wina, piwo czy kieliszek wódki – każda dawka alkoholu zawiera substancje, które po około 30 minutach przenikają przez łożysko. Stężenie alkoholu we krwi płodu jest takie samo jak u matki. Organizm dziecka jest w fazie rozwoju, a alkohol może zakłócić ten proces na każdym etapie.
Jak alkohol wpływa na ciążę?
Skutki picia alkoholu różnią się w zależności od etapu ciąży, ilości oraz częstotliwości spożywania:
- Pierwszy trymestr – alkohol może prowadzić do poronienia, wpływać na rozwój komórek oraz powodować wady rozwojowe narządów (np. serca, nerek, wątroby) oraz charakterystyczne zmiany twarzy typowe dla FAS;
- Drugi trymestr – możliwe pogłębianie uszkodzeń ośrodkowego układu nerwowego i narządów;
- Trzeci trymestr – mózg, zwłaszcza hipokamp, jest szczególnie narażony. Uszkodzenia mogą prowadzić do zaburzeń wzroku, słuchu, integracji sensorycznej oraz przedwczesnego porodu.
Alkohol a zaburzenia neurorozwojowe
Badania potwierdzają, że picie alkoholu w ciąży jest główną przyczyną zaburzeń neurorozwojowych u dzieci. Do tej pory nie ustalono „bezpiecznej dawki”, dlatego Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) oraz Polskie Towarzystwo Ginekologiczne zalecają całkowitą abstynencję przez cały okres ciąży.
Warto zaznaczyć, że wszystkim uszkodzeniom wywołanym alkoholem można zapobiec w 100%, wystarczająco jest, że kobieta nie pije alkoholu od momentu poczęcia.
Ważne zasady:
- Planując ciążę – zrezygnuj z alkoholu.
- Jesteś w ciąży – zachowaj całkowitą abstynencję.
- Karmisz piersią – również unikaj alkoholu.
Tekst został opracowany w oparciu o artykuł Jolanty Terlikowskiej, powstały w ramach ogólnopolskiej kampanii edukacyjnej „Ciąża bez alkoholu – profilaktyka FASD” realizowanej w 2024 roku przez Fundację Instytut Nowej Kultury.